?

Log in

No account? Create an account
Previous Entry Share Next Entry
Tenu vian identecon malgranda (en Esperanto)
bukvodel
 

Eseo de Paul Graham kiu povas helpi kompreni kial estas tiel multe da *religioj militoj* inter interlingvistoj



Hodiaw mi finfine komprenis kial *politiko* kaj *religio* kawzas tiajn unike *senutilajn diskutadojn*.


Kutime, iu mencio de religio che reta forumo degeneras ghis religia disputo. Kial? Kial chi tio akazas kun religio kaj ne kun Javascript aw bakado aw aliaj temoj pri kiuj homoj paroladaj che forumoj?


Kio estas diferenca pri religio pro kio homoj ne sentas ke ili bezonas havi iun specialan spertecon por havis opiniojn pri chi tio. Ili nur necasas sekvis sian veron, kaj chiu povas havi chi tioj. Neniu fadeno pri Javascript ne kreskos tiel rapide kiel fadeno pri religio, char homoj sensas ke ili devas esti super ia sojl-nivelo de sperteco por posti komentojn pri chi tio. Sed iu estas profesiulo pri religio.


Tiam tio frapis min: tio chi ankaw estas la problemo pri politiko. Politiko, kiel religio, estas temo sen sojl-nivelo de sperteco por esprimi opinio. Forta konvinkiteco estas chio, kion vi bezonas.


Chu religio kaj politiko havas ion komunan kio eksplikas chi tiun similecon? Un ebla ekspliko estas ke ili koncernas demandojn kiuj ne havas difinitajn respondojn, tial ne estas responda premo sur hamaj opinioj. Char ne eblas provi ke iu estas malprava, chiu opinio estas egale legha, kaj sentante tion, chiu lasas la sian voli.


Sed chi tio ne veras. Certe estas kelkaj politikaj demandoj kiu havas difinitajn respondojn, ekzemple kiom nova polition de la registraro kostas. Sed la plej precizaj politikaj demandoj suferas la saman sorton kiel la malprecizaj.


Mi opinas ke la komuna kion religio kaj politio havas estas ke ili igas parton de la indenteco de homoj, kaj homoj neniam povas fruktodone disputi pri ion kio estas parto de ilia identeco. Law defino ili estas partiaj.


Kiuj temoj engaghas la identecon de homoj dependas de la homoj, ne de la temo. Ekzemple, diskutado, en kiu partoprenis civitanoj de unu aw plu landoj, pri iu batalo, en kiu civitanoj de chi tiuj landoj partoprenis, probable degeneros ghis politika diskutado. Sed hodie diskutado pri batalo kiu okazis dum la Bronzo Era probable ne. Neniu scius kian flankon elekti. Tiel politikistoj ne estas la fonto de la konfuzo, sed identeco. Kiam homoj diras ke diskutado degeneris ghis *religia milito*, ili vere subkomprenas ke homaj identecoj estas tio, kio precipe gvidis ghin.


Char la kawzo pro kio chi tio okazas dependas de la homoj kaj ne de la temo, estas eraro konkludi ke char la demando emis provoki religiajn militojn ghi devas ne havi respondon. Ekzample, la demando pri la relatiavaj meritoj de programlingvo ofte degeneras je religia milito, char tiel multe da programistoj identigas sin kiel X programistoj aw Y programistoj. Chi tio fojfoje kondukas homoj je konkludi ke la demando devas esti senresponda, ke chiuj lingvoj estas egale bonaj. Evidente ke chi tio malveras: iu alia, kion homoj faras, povas esti bone aw malbone konstrukciita; kial chi tio devas esti unike maleble por programlingvoj? Kaj efektive, vi povas havi fruktodona disputon pri la relatiavaj meritoj de programlingvoj, dum vi ekskludas homoj kiu respondas law identeco.


Pli ghenerale, vi povas havi fruktodona disputon pri temo nur se ghi ne engaghas la identecojn de iu el la partoprenantoj. Kio tio igas minokampojn el politiko kaj religio estas ke ili engaghas tiel multe de homaj identecoj. Sed vi povos havi utilan interparolon pri ili kun iuj homoj. Kaj estas aliaj temaj kiuj povas aspekti sendangheraj, ekzemple la relatiavaj meritoj de sharghawtoj de Ford aw Chevy, pri kiuj vi ne povos sendanghere paroli kun aliaj homoj.


La plej intrigante pri chi tio teorio, se ghi estas ghusta, estas ??ke ghi ne nur eksplikas kiujn tipojn de diskuto eviti, sed kiel havi pli bonajn ideojn. Se homoj ne povas pensi pri io kio ighis parton de ilia identeco, se chio alia egalas, la plej bona plano estos lasi en via identecon tiom malmulte da aferoj kiom eblas.[2]


La plejparto de homoj legantaj chi tio jam estos sufiche toleremaj. Sed estas pasho pluen ol?trans rigardi vin kiel X kiu toleras Y: ech ne rigardi vin kiel X. Ju pli multe da etikedojn vi havas por vi, des pli malklera ili igas vin.


Rimarkoj


[1] Kiam chi tio okazas, ghi emas okazi rapide, kiel ??

La sojl-nivelo por partoprenantoj sinkas ghi nolo, kio allogas plu homoj. Kaj ili emas diri incendiajn ajhonj, kioj tiras pli multe da pli kolerajn argumentojn.


[2] Eble estas kelkaj ajhoj kiuj estas neta gajno por enhavi en via identeco. Ekzample, esti scientisto. ??? But arguably that is more of a placeholder than an actual label—like putting NMI on a form that asks for your middle initial—because it doesn't commit you to believing anything in particular.??? Scientisto ne devas credi je la natura selektado law la sama maniero law kiu bibla lawliteraliasto devas forjheti ghin. Li nur devas sekvi la evidentecon tien, kien ajn ghi kondukas.


Rigardi vin kiel scientisto egalas meti sur shrankon signon dirantan "chi tio shranko devas esti malplena". Jes, strikte parolante, vi metas ion en la shrankon, sed ne en la ordinara senso.



Dankon al Sam Altman, Trevor Blackwell, Paul Buchheit, kaj Robert Morris pro legi malnetojn de chi tio.

Februaro 2009